چرا نوزاد زیاد گریه می‌کند؟ علت‌ها و روش‌های آرام کردن نوزاد
گریه نوزاد تنها راهی است که او برای گفتن نیازهایش دارد، ولی وقتی ساعت‌ها ادامه پیدا می‌کند، برای والدین بسیار سخت می‌شود. در این مطلب می‌بینید گریه تا چه حد طبیعی است، علت‌های رایج چیست، چطور نوزاد را آرام کنید و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید.
گریه نوزاد تا چه حد طبیعی است؟
همه نوزادان گریه می‌کنند. طبیعی است که نوزاد در شش هفته اول روزی ۲ تا ۳ ساعت گریه کند. گریه از حدود هفته دوم بیشتر می‌شود، حدود هفته ششم تا هشتم به اوج می‌رسد و بعد کم‌کم کم می‌شود، تا حدود ماه سوم تا چهارم.
پزشکان این دوره را «دوره گریه پرپل» (PURPLE) می‌نامند: گریه در این دوره به اوج می‌رسد، بی‌دلیل شروع می‌شود، با آرام کردن کم نمی‌شود، صورت نوزاد انگار درد دارد، طولانی است (گاهی ۳۰ تا ۴۰ دقیقه یا بیشتر) و بیشتر عصرها رخ می‌دهد. دانستن این الگو به والدین کمک می‌کند خودشان را مقصر ندانند: این گریه به دلیل کار اشتباه شما نیست.
علت‌های رایج گریه نوزاد
| علت | نشانه‌ها | چه کنیم؟ |
|---|---|---|
| گرسنگی | لب زدن، مکیدن دست، چرخاندن سر | شیر بدهید؛ منتظر گریه شدید نمانید |
| پوشک خیس یا کثیف | بی‌قراری، پوست قرمز | پوشک را عوض کنید و پوست را تمیز کنید |
| نیاز به آروغ یا گاز | پاها را جمع می‌کند، بعد از شیر ناراحت است | آروغ بگیرید و آرام او را راه ببرید |
| خستگی و خواب | چشم‌مالی، خمیازه، نگاه خیره | محیط تاریک و آرام برای خواب فراهم کنید |
| گرم یا سرد بودن | عرق کردن یا سرد بودن گردن و سینه | لباس را کم یا زیاد کنید (دمای گردن و سینه را بسنجید) |
| نیاز به آغوش | بعد از زمین گذاشتن گریه می‌کند | در آغوش بگیرید؛ این لوس کردن نیست |
| تحریک زیاد | رو برگرداندن، گریه بعد از شلوغی و سر و صدا | به اتاق ساکت و کم‌نور ببرید |
| کولیک | گریه شدید، بلند و عصرگاهی | توضیح در بخش بعد |
| درد یا بیماری | تب، بی‌حالی، امتناع از شیر | به پزشک مراجعه کنید |
کولیک چیست؟
کولیک یعنی گریه شدید و طولانی در نوزادی که سالم است و خوب شیر می‌خورد. تعریف معمول آن «قاعده سه‌تایی» است: بیش از سه ساعت در روز، بیش از سه روز در هفته، و بیش از سه هفته.
- معمولاً از هفته دوم تا پنجم شروع می‌شود و تا ماه سوم یا چهارم تمام می‌شود.
- گریه بلند و تیز است و بیشتر عصر و شب رخ می‌دهد.
- نوزاد ممکن است پاهایش را جمع کند یا کمرش را قوس بدهد.
- بین حمله‌ها، نوزاد طبیعی شیر می‌خورد، می‌خوابد و رشد می‌کند.
کولیک یکی از شایع‌ترین علت‌های گریه نوزاد در نوزاد سالم است و حدود یک‌پنجم نوزادان را درگیر می‌کند، خطرناک نیست و اثر بلندمدت ندارد. اما چون مشخص نیست دقیقاً چرا رخ می‌دهد، باید با پزشک اطفال حتماً مطرح شود تا علت پزشکی دیگری رد شود.
روش‌های آرام کردن گریه نوزاد
- نیازهای پایه را بررسی کنید: گرسنگی، پوشک، آروغ، گرما یا سرما.
- آغوش و تماس پوست‌به‌پوست: نوزاد را روی سینه برهنه خود بگذارید و روی او را با یک پتوی سبک بپوشانید، به‌شرط اینکه بیدار باشید و مراقبش باشید.
- قنداق ملایم: نوزاد را با پارچه نازک بپیچید، اما پاها را شل بگذارید تا لگن آزاد حرکت کند. وقتی نوزاد شروع به غلت زدن کرد، قنداق را کنار بگذارید.
- صدای یکنواخت: «ششش» آرام، لالایی، صدای سفید یا صدای جاروبرقی و کولر؛ این صداها یادآور صدای رحم‌اند.
- حرکت ملایم: نوزاد را روی دست یا در کالسکه آرام تکان بدهید یا راه ببرید.
- مکیدن: شیر خوردن یا پستانک (بعد از برقراری شیردهی) آرامش‌بخش است.
- حمام ولرم یا ماساژ ملایم شکم: با حرکات دایره‌ای و دست گرم.
- کم کردن محرک: نور را کم کنید، از ازدحام و سر و صدا دور شوید.
بعضی نوزادان وقتی روی ساعد یا پهلو در آغوش گرفته می‌شوند آرام می‌گیرند. این حالت فقط برای بیداری و وقتی شما بالای سر او هستید مناسب است. برای خوابیدن، همیشه نوزاد را به پشت روی سطح سفت در گهواره بگذارید.
چه کارهایی را برای آرام کردن گریه نوزاد نباید انجام داد؟
- هرگز نوزاد را تکان ندهید: تکان دادن شدید می‌تواند به مغز آسیب جدی بزند (سندرم نوزاد تکان‌خورده).
- بدون نظر پزشک چیزی به نوزاد ندهید: عرقیات، داروهای گیاهی، آب قند یا قطره‌های بدون تجویز.
- او را به شکم یا روی مبل نخوابانید و بالش و پتوی شل در گهواره نگذارید.
- بیش از حد او را نپوشانید: گرم شدن زیاد هم باعث بی‌قراری و هم خطرناک است.
اگر خودتان از گریه نوزاد به آخر خط رسیدید
گریه طولانی نوزاد برای هر والدی طاقت‌فرساست. اگر احساس کردید عصبانی هستید یا کنترل خود را از دست می‌دهید:
- نوزاد را در گهواره بگذارید و چند دقیقه از اتاق بیرون بروید.
- چند نفس عمیق بکشید و آب بنوشید.
- با همسر، مادر یا دوستی تماس بگیرید تا نوبت را عوض کنید.
- اگر نگران آسیب رساندن به نوزاد یا خودتان هستید، فوراً کمک بگیرید: اورژانس ۱۱۵ یا اورژانس اجتماعی ۱۲۳.
بی‌خوابی شب‌ها فشار را چند برابر می‌کند. اگر کمک خانواده ندارید، پرستار نوزاد و کودک در منزل می‌تواند چند شب در هفته نوبت شما را بگیرد تا استراحت کنید. همچنین به هر کس که از نوزاد نگهداری می‌کند بگویید هرگز او را تکان ندهد.
چه زمانی برای گریه نوزاد باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر نوزاد این علائم را دارد، همان لحظه به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید:
- تب ۳۸ درجه یا بالاتر در نوزاد زیر سه ماه
- بی‌حالی، خواب‌آلودگی شدید یا بیدار نشدن
- امتناع از شیر خوردن
- استفراغ سبز یا فواره‌ای، یا مدفوع خونی و اسهال
- تنفس سخت یا کبودی لب و پوست
- برآمدگی نرمی سر (ملاج) یا تورم در شکم یا کشاله ران
- گریه بسیار تیز و غیرعادی که با گریه‌های معمول او فرق دارد
همچنین اگر با وجود همه تلاش‌ها نوزاد آرام نمی‌شود، یا نوزاد بالای سه ماه هنوز ساعت‌ها گریه می‌کند، با پزشک اطفال مشورت کنید.
پرسش‌های پرتکرار
چرا گریه نوزاد عصرها بیشتر می‌شود؟
این الگو در دوره گریه پرپل شایع است و معمولاً بدون دلیل مشخص است. بیشتر نوزادان تا ماه سوم یا چهارم از آن عبور می‌کنند.
آیا بغل کردن زیاد نوزاد را لوس می‌کند؟
نه. نوزاد در ماه‌های اول به آغوش نیاز دارد و بغل کردن او را لوس نمی‌کند.
کولیک را می‌شود درمان کرد؟
درمان قطعی ندارد و خودبه‌خود تمام می‌شود. آرام کردن، آغوش و آرامش والدین کمک می‌کنند. هر دارویی را فقط با نظر پزشک بدهید.
چقدر گریه نوزاد خیلی زیاد است؟
اگر گریه بیش از سه ساعت در روز، بیش از سه روز در هفته و بیش از سه هفته طول کشید، با پزشک مشورت کنید تا کولیک یا علت دیگر بررسی شود.
جمع‌بندی
گریه نوزاد در سه ماه اول طبیعی است و اوج آن در هفته ششم تا هشتم است. اول نیازهای پایه را بررسی کنید، سپس آغوش، صدای یکنواخت، حرکت ملایم و مکیدن را امتحان کنید و در تب، بی‌حالی یا امتناع از شیر فوراً به پزشک مراجعه کنید. مهم‌تر از همه، نوزاد را هرگز تکان ندهید و اگر خسته هستید، کمک بگیرید.
منابع
این مطلب بر پایه صفحه آموزشی کیدزهلث درباره گریه نوزاد، مقاله مروری انجمن پزشکان خانواده آمریکا درباره کولیک و برنامه «دوره گریه پرپل» مرکز ملی سندرم نوزاد تکان‌خورده تنظیم و در مهر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. مطلب جایگزین نظر پزشک اطفال نیست.