۹ علامت ام‌اس که باید جدی گرفته شود

ام‌اس چیست؟

ام‌اس (مولتیپل اسکلروزیس) یک بیماری مزمن خودایمنی است. در این بیماری، سیستم ایمنی به غلاف محافظ اعصاب (میلین) آسیب می‌زند و پیام‌های بین مغز و بدن درست منتقل نمی‌شوند. نتیجه‌اش علائمی است که از فردی به فرد دیگر کاملاً فرق می‌کند. شروع بیماری معمولاً بین ۲۰ تا ۴۰ سالگی است.

یکی از دلایلی که ام‌اس دیر تشخیص داده می‌شود این است که علائم اولیه اغلب خودبه‌خود فروکش می‌کنند و خیلی‌ها آن‌ها را به استرس یا خستگی نسبت می‌دهند. به همین دلیل، آشنایی با علامت ام‌اس مهم است.

۹ علامت ام‌اس که نباید نادیده گرفت

۱. مشکلات بینایی

تاری دید، دوبینی یا درد هنگام حرکت دادن چشم، اغلب در یک چشم. این حالت ناشی از التهاب عصب بینایی است و برای بسیاری از افراد اولین علامت ام‌اس است. اگر دید ناگهان با درد کم شد، همان روز به پزشک مراجعه کنید.

۲. بی‌حسی و سوزن‌سوزن شدن

احساس مور‌مور یا بی‌حسی در صورت، دست‌ها، پاها یا تنه. معمولاً یک سمت بدن را درگیر می‌کند و گاهی از کمر به پایین پیش می‌رود. این یکی از رایج‌ترین علائم اولیه است.

۳. خستگی شدید

خستگی ناشی از ام‌اس با خستگی عادی فرق دارد: با خواب و استراحت خوب نمی‌شود و ممکن است در طول روز ناگهان سراغتان بیاید. خیلی‌ها آن را خسته‌کننده‌ترین علامت بیماری می‌دانند.

۴. ضعف عضلانی

احساس ضعف در یک دست یا پا که گرفتن اشیا، راه رفتن یا کارهای روزمره را سخت می‌کند. گاهی جلوی پا موقع راه رفتن درست بالا نمی‌آید و پا روی زمین کشیده می‌شود.

۵. مشکل در تعادل و سرگیجه

گیجی، ناپایداری، دست‌وپاچلفتی شدن یا احساس چرخیدن اتاق (ورتیگو). اگر بدون دلیل مشخص زیاد تلوتلو می‌خورید یا زمین می‌خورید، آن را جدی بگیرید.

۶. گرفتگی، سفتی و درد عضلانی

اسپاسم‌های ناگهانی و سفتی عضلات، به‌خصوص در پاها، شایع است. درد مزمن هم می‌تواند بخشی از تصویر بیماری باشد و بدون علت واضح پیدا شود.

۷. مشکلات مثانه و روده

تکرر ادرار، فوریت ادرار، مشکل در تخلیه کامل مثانه یا یبوست شدید. بسیاری از مبتلایان در مرحله‌ای از بیماری این علائم را تجربه می‌کنند و گاهی از نشانه‌های اولیه است.

۸. مشکل در تمرکز و حافظه

فراموشی، کندی در فکر کردن، سختی در تمرکز یا پیدا نکردن کلمات (که گاهی «مه مغزی» نامیده می‌شود). چون استرس هم همین علائم را می‌دهد، بسیاری آن را به حساب کار و زندگی می‌گذارند.

۹. تغییرات خلقی و افسردگی

افسردگی، اضطراب و زودرنجی در بیماران ام‌اس شایع است. گاهی تغییر خلق چند سال قبل از تشخیص رسمی هم دیده می‌شود. اگر این تغییرات با علائم دیگر همراه شد، فقط روی روان‌شناسی آن تمرکز نکنید.

علائم کم‌تر گفته‌شده‌ای مثل مشکلات جنسی هم می‌تواند وجود داشته باشد. اگر آن‌ها را دارید، با پزشک مطرح کنید.

همه این علائم یعنی ام‌اس؟

نه. هیچ‌کدام از این علائم مخصوص ام‌اس نیستند. استرس، اختلال تیروئید، کمبود ویتامین‌ها و بسیاری از مشکلات دیگر علائم مشابه ایجاد می‌کنند و در واقع شایع‌تر از ام‌اس هستند. هدف از شناختن علامت ام‌اس ترسیدن نیست؛ هدف این است که اگر علائم تکرار شد یا طول کشید، دنبال بررسی بروید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

تشخیص ام‌اس معمولاً با معاینه، شرح حال و MRI مغز و نخاع انجام می‌شود. تشخیص زودهنگام اهمیت دارد، چون درمان‌ها در مراحل اولیه تأثیر بیشتری روی کنترل بیماری دارند.

مراقبت از بیمار ام‌اس در منزل

بعضی بیماران در مراحل پیشرفته‌تر در راه رفتن، مصرف منظم دارو یا کارهای روزمره به کمک نیاز دارند. اگر عزیزی دارید که در این شرایط است، می‌توانید درباره خدمات پرستاری در منزل مشورت بگیرید. حضور یک مراقب آموزش‌دیده خطر زمین خوردن را کم می‌کند و بار مراقبت را از دوش خانواده برمی‌دارد.

پرسش‌های پرتکرار

جمع‌بندی

علامت ام‌اس می‌تواند ساده و گذرا شروع شود. بینایی، بی‌حسی، خستگی شدید، ضعف، مشکل تعادل، گرفتگی عضلات، مشکلات مثانه، حافظه و خلق از نشانه‌هایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. اگر چنین علائمی بیش از یک روز ماند یا تکرار شد، به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید. دیدن علامت به معنای بیماری نیست، ولی بررسی به‌موقع تصمیم درست‌تری ممکن می‌کند.